Sunday, May 19, 2024

Wijzelf en de natuur

Hoe halen we onszelf weg uit de vergelijking die ‘natuur’ heet? 

Op tal van plekken herstelt zich de natuur wanneer mensen zich er niet meer mee bemoeien. Plantensoorten komen terug. Dieren komen terug. Het evenwicht tussen roof- en prooidieren herstelt zich. De factor ‘mens’ is nergens een gunstige, behalve misschien op enkele plekken waar de moderniteit nog niet heeft toegeslagen.


Het zou een totale ramp zijn als de hele wereld een uitvergroot Nederland zou worden: alles gereguleerd; orde vóór alles; alles aangeharkt en netjes verzorgd; elke wanordelijkheid op de voorpagina van de krant; een regeringscrisis wanneer er ergens een dode te veel valt; elke boom onder toezicht van een ambtenaar; met boeren die menen dat ze voor de hele wereld voedsel moeten produceren, voluit gemechaniseerd; alles en iedereen in kaart gebracht; natuurbeheer all over the place; Nederland als één groot, functionerend computerbestand...


Valt er iets aan te doen?


Lastig, want ja, in alles – en ook in de laatste vraag – is er één gemeenschappelijke factor, en dat zijn wijzelf, en onze behoefte én ons vermogen om steeds meer in de grip en onder controle te krijgen, - en als we dat niet willen, maar loslaten, dát dan ook weer gecontroleerd...


Aardig om ‘mens’ en ‘natuur’ niet als een tegenstelling op te vatten, - wij zijn immers ook natuur. Klopt, maar ons aandeel is een heel andere. Ingrijpend anders. En is ons doen-en-laten gelijk te stellen met dat van andere levende wezens?


We zitten dus met een levensgrote paradox, met onszelf als belangrijkste factor. Of beter gezegd: zonder ons geen paradox. Maar goed, het is tegelijk onmogelijk om onszelf uit de vergelijking te halen... 

Tuesday, May 7, 2024

Woningcrisis: huizen zijn om in te wonen, en niet om aan te verdienen

Grappig om in een Britse krant te lezen wat er bij mij om de hoek gebeurt. (1) ‘Startblokken’: ik wist niet dat het zo heette. 

Anyway, er is een probleempje met wonen. In de stad. En in de rest van Nederland. 

 

Laten we teruggaan naar een eenvoudig uitgangspunt: huizen zijn om in te wonen, en niet om aan te verdienen. Het zou het een en ander oplossen.

 

Het stijgen van de prijzen van onroerend goed (koop en huur) drijft alle prijzen op. (Denk aan praktijkruimtes, ateliers, cafés, winkels, en dus diensten en assortiment.) Niemand heeft baat bij het stijgen van huizenprijzen, behalve degene die erin handelen. Waarom zouden we dit dan laten voortduren?

 

Ben benieuwd wanneer de mensen die fors verdienen aan de woningschaarste worden aangepakt. Door de politiek, door kraken, of door andere acties. 

 

Bijvoorbeeld door een maximum te zetten op wat een huis mag kosten. Of door een forse belasting te heffen op de overwinst, zodat het niet loont om er veel aan te verdienen, - een belasting waardoor andere woonprojecten kunnen worden gefinancierd. 

 

Of is het een illusie om te denken dat er nog mensen én partijen zijn die er iets aan willen doen?

 

De ‘vrije markt’ is nog nooit zo heilig geweest als in het geval van wonen. Niemand lijkt die markt aan banden te willen leggen. Kennelijk zijn er te veel mensen die baat hebben bij stijgende prijzen. En dus gebeurt er niets... 

 

Hoe mooi, sociaal en ecologisch onze politieke idealen ook zijn, als huizenbezitter wordt vrijwel iedereen een kapitalist die wil verdienen aan z’n bezit – niet aan een prestatie, maar aan bezit – en aan wiens belangen niet mag worden getornd.

 

Ondertussen stijgen de prijzen alleen maar, en zit de woningmarkt muurvast, zeker voor mensen die niet meekunnen in die stijging. 

 

Tijd dat er iets gebeurt, niet alleen aan het aantal woningen, maar ook aan de winsten die worden gemaakt op wat vóór alles een basisrecht is, namelijk wonen.

 


Noot:

.1: ‘Everything’s just ... on hold’: the Netherlands’ next-level housing crisis (The Guardian, 6-5-24)

https://www.theguardian.com/news/article/2024/may/06/netherlands-amsterdam-next-level-housing-crisis

 

Thursday, April 11, 2024

Heimwee naar de toekomst

.

Quo vadimus? Waarheen? Wat zal op ons toekomen? En ook: hoe zullen wij vormgeven wat nog niet is?

Het is slecht voorstelbaar dat de transitie waarin wij verkeren niet gepaard zal gaan met vergaande chaos en conflicten én met ongekende creativiteit en vernieuwing. 

De belangrijkste aandrijvers van de huidige transitie zijn klimaatverandering en digitale revolutie, plus het voortgaande proces van emancipatie en strijd tegen discriminatie – alle drie zijn gamechangers, met ongekende dynamiek en wereldwijde impact. Wat zal nog herkenbaar blijven, zeg over een eeuw?

 

Wellicht dat er tegen die tijd ook andere levensbeschouwingen zullen zijn, evenals nieuwe wereldreligies, religies die beter passen bij de ingrijpend veranderde menselijke conditie, - of zal het daar dan nog te vroeg voor zijn?

 

Ik zou willen dat ik nog honderd jaar kon leven, of nog langer, om mee te maken wat er allemaal gaat gebeuren, hoe de wereld er dan uit zal zien, en hoe het over een eeuw zal zijn om te leven als mens. Volstrekt onvoorspelbaar: dat is waarschijnlijk het enige wat erover te zeggen valt.

 

Sunday, March 31, 2024

Ecosocialisme?

Enkele dagen geleden las ik een artikel dat me schokte en me tamelijk somber stemde. Het heeft me doen besluiten om nu echt werk te gaan maken van de strijd tegen klimaatverandering en vóór een leven-met-toekomst. 

In het artikel werd melding gemaakt van het aanboren van nieuwe, enorme olie- en gasvelden op diverse plekken in de wereld, waardoor de productie van fossiele brandstoffen de komende jaren zal worden verviervoudigd... (1) Het is overduidelijk dat dit desastreuze gevolgen zal hebben. Opvallend: het rapport maakte nauwelijks reacties los.

 

Een dag eerder had ik een artikel gelezen met de veelzeggende titel: ‘Jongeren vliegen vaker dan ouderen en voelen zich daar minder schuldig over’. (2) Jongeren, nota bene, maken zich kennelijk nauwelijks druk over wat hen boven het hoofd hangt en waar zij in hun leven zeker mee te maken gaan krijgen: het warmer worden van de aarde, extremer wordend weer, en crises als gevolg van klimaatverandering, zowel lokaal als wereldwijd.

 

Hoe hier iets aan te doen? Ik weiger om nieuwsberichten zoals hierboven genoemd nog langer voor lief te nemen en om gelaten op me af te laten komen wat nu eenmaal gaat gebeuren. Tegelijk weet ik dat individuele acties weinig te betekenen hebben. Niet alleen richten ze weinig uit; ze zijn ook ontmoedigend, juist vanwege het gebrek aan effect.

 

Ik heb daarom besloten om mij te gaan richten op collectieve actie. Ik ben het meest vertrouwd met filosofie, en dus ga ik onderzoeken hoe beide te combineren zijn: collectieve actie en filosofie. 

 

Voor collectieve actie laat ik me inspireren door een beweging die – tot enkele decennia geleden – bij machte was grote groepen mensen te motiveren in hun strijd tegen onrecht en vóór een menswaardig bestaan, namelijk: socialisme. Ondertussen is de horizon verder opengebroken: het gaat niet langer om alleen mensen, maar om alles wat leeft op de aardkloot die we gezamenlijk en in onderlinge afhankelijkheid bewonen. Om deze uitbreiding een naam te geven ligt de term ‘ecosocialisme’ voor de hand. 

 

Nadat ik bedacht had ik dat mijn activisme ‘ecosocialisme’ zou gaan heten, zag ik op het internet dat de term al bestond. Er zijn ook al activiteiten gaande onder die naam. Mooi, ook al was het gebodene niet helemaal wat ik in gedachte had. 

 

Zoals ‘socialisme’ in de 19de en 20ste eeuw de aanduiding was voor een breed scala aan initiatieven en stromingen, zo zal dat met ‘ecosocialisme’ niet anders zijn. Er is geen reden om alles in lijn met elkaar te brengen, lijkt me. ‘Laat duizend bloemen bloeien’, zoals een motto uit een andere context luidde. Ik zal mijn initiatief eraan toevoegen en onderzoeken hoe linken gelegd kunnen worden.

 

Ik hecht niet aan de term ‘ecosocialisme’, maar op dit moment zou ik geen betere weten.

 

Behalve de combinatie van ‘ecologie’ en ‘socialisme’, bevalt mij ook de referentie aan het sociale: gezelschappelijk. Hoe dan ook, het is zaak om gezamenlijk een en ander te ondernemen, wil er werkelijk iets gebeuren in de strijd tegen klimaatverandering en vóór een leven-met-toekomst.

 

Wil actie effectief zijn dan is het zaak om na te denken. Ideeën en kritisch denken zijn nodig om richting te geven aan actie, om doelen te stellen, en ook om deze telkens weer bij te stellen. En zonder groter plaatje blijven acties beperkt.

 

Om beide – actie en (kritisch) denken – een onderdak te geven, heb ik deze weblog daarom genoemd: ‘Ecosocialisme & filosofie’. Niet onmogelijk dat deze naam in de loop der tijd verandert. Het gaat immers niet om een woord, maar om het streven en wat we (willen) bereiken.

 

 

Noten:

.1): Surge of new US-led oil and gas activity threatens to wreck Paris climate goals (The Guardian, 28-3-24)

https://www.theguardian.com/environment/2024/mar/28/oil-and-gas-fossil-fuels-report

[G]

 

.2): 

Jongeren vliegen vaker dan ouderen en voelen zich daar minder schuldig over (NOS Nieuws, 27-3-24)

https://nos.nl/artikel/2514388-jongeren-vliegen-vaker-dan-ouderen-en-voelen-zich-daar-minder-schuldig-over

 

Zie ook:

Jongeren vinden minder dan ouderen dat ze zelf klimaatbewust leven (CBS, 27-3-24)

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/13/jongeren-vinden-minder-dan-ouderen-dat-ze-zelf-klimaatbewust-leven

 

Wijzelf en de natuur

Hoe halen we onszelf weg uit de vergelijking die ‘natuur’ heet?   Op tal van plekken herstelt zich de natuur wanneer mensen zich er niet mee...